بدانیم از گذشت بیش از چهار دهه از سیر شکل‌گیری و توسعه علوم آزمایشگاهی در فارس

رشته علوم آزمایشگاهی در شیراز مسیری بیش از چهار دهه را طی کرده است، تحولات آموزشی کشور سبب شد که در سال ۱۳۶۱، دوره کاردانی این رشته با امکان ادامه تحصیل تا مقطع دکتری حرفه‌ای علوم آزمایشگاهی سازمان‌دهی دوباره شود.

به گزارش روابط عمومی  در سال ۱۳۶۶، نقطه عطفی در تاریخ آموزش علوم آزمایشگاهی شیراز رقم خورد، این گروه از ادغام دو مرکز رشته‌های کاردانی و کارشناسی علوم آزمایشگاهی دانشگاه شیراز و آموزشکده وابسته به وزارت بهداری و بهزیستی سابق شکل گرفت.

و امروز این گروه با حدود ۲۰۰ دانشجو و پنج بخش تخصصی، از ایمنی‌شناسی و بیوشیمی گرفته تا هماتولوژی و میکروب‌شناسی، به فعالیت خود ادامه می‌دهد. توسعه تحصیلات تکمیلی نیز بخشی مهم از این مسیر بوده است؛ جایی که راه‌اندازی کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی پزشکی از سال ۱۳۸۹ و سپس خون‌شناسی از سال ۱۳۹۵، ده‌ها فارغ‌التحصیل را وارد حوزه‌های حرفه‌ای و پژوهشی کرده است.

اما در آستانه سی ام فروردین « روز علوم آزمایشگاهی» به سراغ رئیس دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز رفتیم که خود از دیر باز قدم در مسیر این حوزه نهاده است؛ تا بدانیم از گذشت بیش از چهار دهه از سیر شکل‌گیری و توسعه علوم آزمایشگاهی در فارس.

نقش علوم آزمایشگاهی در نظام سلامت؛ ستون تشخیص و مدیریت بیماری‌ها

دکتر «طاهره کلانتری» دکترای تخصصی ایمنی شناسی پزشکی و رئیس دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز ضمن تبریک روز علوم آزمایشگاهی به تمامی فعالان این حوزه گفت: آزمایشگاه امروز صرف یک بخش‌ کمکی در نظام سلامت نیست؛ بلکه یکی از ستون‌های اصلی تشخیص دقیق و ارزیابی بالینی بیماران است.

به گفته وی، بیش از ۷۰ درصد تصمیم‌گیری‌های پزشکی، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به نتایج آزمایشگاهی وابسته است. پزشک بدون داشتن اطلاعات دقیق از وضعیت هماتولوژی، بیوشیمی، ایمنی‌شناسی، میکروب‌شناسی، ژنتیک و سایر شاخه‌های علوم آزمایشگاهی، امکان تصمیم‌گیری دقیق و مبتنی بر شواهد را ندارد.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز همچنین افزود: امروزه نقش آزمایشگاه تنها به تشخیص محدود نمی‌شود؛ بلکه در غربالگری جمعیتی، پیشگیری از بیماری‌ها، مدیریت بیماری‌های مزمن، کنترل عفونت‌ها، بررسی اپیدمی‌ها و حتی تعیین اثربخشی درمان‌ها نقش فعالی ایفا می‌کند. در دوران بحران‌هایی مانند پاندمی کرونا، اهمیت این حوزه برای جامعه بیش از هر زمان دیگری آشکار شد.

برنامه‌های دانشکده برای توانمندسازی عملی و حرفه‌ای دانشجویان

رئیس دانشکده پیراپزشکی درباره رویکردهای آموزشی حوزه علوم آزمایشگاهی دانشکده توضیح داد: در چند سال اخیر محور اصلی برنامه‌ریزی ما، مهارت‌افزایی و به‌روزرسانی توان عملی دانشجویان بوده است. تلاش کرده‌ایم دانشجوی علوم آزمایشگاهی فقط به محفوظات تئوریک اکتفا نکند، بلکه با تسلط بر تکنیک‌ها، دستگاه‌ها و نرم‌افزارهای تخصصی، آمادگی حضور در محیط حرفه‌ای را داشته باشد.

دکتر کلانتری به مجموعه‌ای از برنامه‌های مهارتی اشاره کرد و گفت: برگزاری کارگاه‌های تخصصی مانند کنترل کیفیت، فلوسیتومتری، Real-Time PCR ، دوره‌های مهارت‌محور تفسیر نتایج آزمایش‌ها، آموزش نرم‌افزارهای تخصصی شامل SPSS، بیوانفورماتیک و LIMS ، آموزش مهارت‌های فردی و حرفه‌ای مانند مدیریت استرس کاری، کار تیمی و تفکر حل مسئله ، ایجاد امکان دریافت گواهینامه‌های مهارتی معتبر در کنار دوره‌های دانشگاهی از مجموعه ای از اقدامات دانشکده در ارتقای مهارت های حرفه ایث دانشجویان علوم آزمایشگاهی است.

نوسازی تجهیزات آموزشی یکی از اولویت‌های دانشکده در سال‌های اخیر بوده است

به گفته وی، نوسازی تجهیزات آموزشی یکی از اولویت‌های دانشکده در سال‌های اخیر بوده است؛ وجود دستگاه‌های پیشرفته در محیط آموزشی به دانشجو کمک می‌کند با فناوری‌های روز دنیا آشنا شود. خوشبختانه با حمایت‌های دانشگاه، بخشی از تجهیزات آموزشی مانند میکروسکوپ‌های جدید، دستگاه‌های PCR و سیستم‌های آنالیز دیجیتال به‌روزرسانی شده است.

گسترش ارتباط حوزه علوم آزمایشگاهی با صنعت

رئیس دانشکده پیرا پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیرازهمچنین ارتباط دانشکده با صنعت را عاملی مهم در توانمندسازی دانشجویان دانست و افزود: کارآموزی در آزمایشگاه‌های مرجع، بازدید از خطوط تولید کیت‌های آزمایشگاهی و ارتباط با شرکت‌های تجهیزات پزشکی، دید مناسبی نسبت به نیازهای واقعی بازار کار ایجاد می‌کند.

وضعیت پژوهش در دانشکده؛ ظرفیت‌ها، محدودیت‌ها و آینده پیش‌رو

دکتر کلانتری پژوهش را یکی از محورهای راهبردی دانشکده توصیف کرد و گفت: دانشکده پیراپزشکی در سال‌های اخیر شاهد افزایش فعالیت‌های پژوهشی بوده است. سال 1389اولین مرکز تحقیقات تشخیص آزمایشگاهی کشور راه اندازی شد، وجود اعضای هیأت علمی متخصص در گرایش‌های مختلف و حضور دانشجویان تحصیلات تکمیلی فعال، ظرفیت مناسبی در این زمینه ایجاد کرده است.

او محورهای اصلی پژوهش در دانشکده را حوزه هایی از جمله سرطان‌شناسی و ایمنی‌درمانی ، مطالعات میکروبیوم، بیماری‌های خودایمنی ، عفونت‌های بیمارستانی ، بیومارکرهای تشخیصی وتوسعه کیت‌های آزمایشگاهی بومی عنوان کرد.

راهکارهای ارتقای کیفیت خدمات آزمایشگاهی در کشور

رئیس دانشکده پیراپزشکی دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود، درباره ارتقای خدمات آزمایشگاهی در سطح ملی توضیح داد: ارتقای کیفیت خدمات آزمایشگاهی، نیازمند نوسازی تجهیزات، آموزش مداوم نیروی انسانی و پیاده‌سازی استانداردهای بین‌المللی است. برخی از آزمایشگاه‌ها با تجهیزات فرسوده فعالیت می‌کنند و این موضوع می‌تواند بر دقت نتایج اثر بگذارد. همچنین الزام به به‌روزرسانی گایدلاین‌ها و ارتقای سطح نظارت، از ضرورت‌های این حوزه است.

دکتر کلانتری ادامه داد: مدیریت علمی آزمایشگاه‌ها با حضور مدیران فنی آموزش‌دیده، تقویت کنترل کیفیت داخلی و خارجی، توسعه برنامه‌های مهارت‌افزایی و افزایش همکاری بین دانشگاه و صنعت، از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند به ارتقای خدمات آزمایشگاهی در کشور منجر شود.

به دانشجویان و فارغ‌التحصیلان علوم آزمایشگاهی می گویم: علوم آزمایشگاهی رشته ای مهارت محور است

وی به دانشجویان و فارغ‌التحصیلان علوم آزمایشگاهی گفت: دانشجویان عزیزم، رشته علوم آزمایشگاهی رشته‌ای مهارت‌محور است. دانشی که امروز آموخته می‌شود، در سال‌های آینده نیازمند به‌روزرسانی خواهد بود. بنابراین، مطالعه مستمر منابع علمی، پیگیری دستاوردهای جدید، ارتقای سطح زبان انگلیسی و حضور فعال در دوره‌های مهارتی، از اصول موفقیت حرفه‌ای محسوب می‌شود.

این دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شیراز بر اهمیت اخلاق حرفه‌ای نیز تأکید کرد و افزود: صداقت علمی، رعایت محرمانگی، دقت در کار، احترام به بیمار و پایبندی به اصول حرفه‌ای، پایه‌های اعتماد جامعه به نظام سلامت است؛پیشرفت در علوم آزمایشگاهی یک فرآیند تدریجی است؛ تجربه، مواجهه با محیط واقعی کار، شیفت‌های عملی و مشارکت در پروژه‌ها، نقش مهمی در شکل‌گیری مسیر حرفه‌ای افراد دارد.

پایان خبر